Mais de 4000 FairCoin, 1000 kg de produtos, unha viaxe iniciática, unha rede de cooperación

“Se queres cambiar o mundo, une directamente a produtoras e consumidoras mediante unha rede de confianza. En caso de ser necesario, usa unha moeda descentralizada”

I Ruta Internodos FairCoop

O PODER PARA A XENTE
Baseándonos na idea de FairCoop, nalgunhas rexións do mundo estamos a desenvolver relacións económicas á marxe do capitalismo utilizando como ferramenta moedas descentralizadas. Isto supón crear redes de economía circular locais en biorrexións naturais. Isto é, establecer relacións económicas baseadas na confianza mutua en ámbitos comprensibles para a nosa escala humana. E, grazas aos medios modernos de comunicación, establecer lazos entre estas distintas economías locais.

A raíz do primeiro encontro de Nodos Locais Ibéricos de FairCoop que fixemos en Valdelinares a principios de Xuño de 2018, entre outras moitas ideas interesantes, xurdiu a de levar a cabo unha ruta que transportase produtos entre biorrexións ibéricas. O obxectivo era conectar produtoras e consumidoras de distintas zonas dentro dun ámbito xeográfico alcanzable. Produtos dunha zona que fosen necesarios noutra ou, tamén, dar saída a produtos excedentes.

ANTES E DESPOIS DE VALDELINARES
Desde facía algúns meses, viñamos charlando nun grupo de “Nodos Ibéricos” a posibilidade de facer un encontro. Non foi fácil definir a data, pero unha vez acordouse que sería o primeiro fin de semana de xuño, todo comezou a fluír. Valdelinares, o pobo habitado máis alto do sistema ibérico, a case 1700 m de altitude foi o lugar escollido: unha paraxe increible que nos acolleu, durante un fin de semana longo, a 35-40 integrantes para traballar intensamente en temas clave como a cohesión entre nodos, a transparencia e a xestión nas contas, a economía circular, a análise de ferramentas que usamos do ecosistema FairCoop para a súa mellora, etc. Encontros cara a cara, sen chats de telegram polo medio! Moita enerxía e sinerxias que, sen dúbida, deron lugar a accións concretas, a resultados, á organización da primeira do que serán moitas rutas entre nodos ibéricos transportando produtos en FairCoin!





PUNK BUBELA
Realizar esta ruta foi unha experiencia piloto cuxo obxectivo principal era intercambiar coñecementos e ver na práctica todo o necesario para replicarla coa frecuencia que se considere necesaria e, á vez, facilitar a posta en marcha de rutas máis pequenas en diferentes biorrexións ou entre rexións próximas. Nun futuro próximo, preténdese formar unha rede de distribución na península ibérica o que, á súa vez, sentará as bases para interconexións máis amplas. A esta primeira experiencia que foi un éxito remarcable chamámola, por razóns que non veñen ao caso, Punk Bubela.

ANTECEDENTES
Tras o encontro de Valdelinares, dun modo natural, establecimos conversacións con algúns nodos e subnodos ibéricos de FairCoop que manifestaron o seu entusiasmo e apoio ao proxecto: Galiza, Asturies, Aragón, Manresa, Tarragona, Valencia e Albacete. Dado que no levante ibérico xa funcionan ou están a piques de facelo certas conexións, o obxectivo era unir Galiza con Tarragona e viceversa, pasando polos nodos intermedios. Desde Catalunya, e grazas á existencia dun local de distribución (rebost) en Tarragona, os produtos cara a outros puntos se transportarían posteriormente desde alí.

ORGANIZACIÓN
Nesta primeira ocasión a organización foi tan complexa como ilusionante! Unha cousa equilibrou a outra. As ofertas e pedidos plasmáronse nunha folla de cálculo e isto, en aparencia sinxelo, supuxo moitas horas de traballo e conversacións. Sen ningunha dúbida, sentáronse unhas bases sólidas que aos poucos poderán ir mellorándose. Tamén – mención especial desde aquí – ao papelorio burocrático que nos foi facilitado desde FreedomCoop para poder efectuar o traxecto con garantías.

DESENVOLVEMENTO
Arrincamos recibindo a mercadoría das diferentes produtoras de Galiza nun punto central, cargamos unha furgoneta ao límite da súa capacidade e puxémonos a rodar.

Fixemos dúas paradas en Galiza para cargar máis produtos e chegar a Asturies: a acollida alí foi marabillosamente cálida tras sobrevivir á tormenta que nos despediu en Galiza e que case fixo que tivésemos que deter a ruta.

Pasamos a noite en terras astures e partimos á mañá seguinte cara a un pobo de Huesca, a nosa segunda parada. Alí recolocamos a mercadoría e repuxemos forzas grazas á inesquecible amabilidade das compas que alí, máis que recibirnos, coidáronnos.

E ao día seguinte partimos para a seguinte etapa: Manresa. Foi outra parada marabillosa pola calor (non atmosférico, que tamén) senón pola calor humana que é o que verdadeiramente vale a pena. Ese mesmo día partimos para o obxectivo final desta primeira parte: Tarragona. Ao final daquel día, que foi inusualmente caloroso como expresamos antes, esperábannos máis compañeiros inesquecibles e algunha cervexa fría.

Os seguintes dous días foron increiblemente frutíferos: puidemos establecer sinerxias e aprender unha chea visitando proxectos realmente interesantes como a Cooperadora de Igualada ou a colonia postindustrial de Calafou. Quedounos perfectamente claro que os Nodos Locais deben xerar os seus propios recursos para soster proxectos propios. A Descapitalizadora de Tarragona por exemplo, é un excelente exemplo digno de ser replicado en moitos outros sitios. Volvimos encher a furgoneta con produtos de Catalunya para realizar a ruta inversa. En total moveuse unha tonelada de produtos, máis de 4000 FairCoin e unha cantidade incalculable de compañeirismo e cooperación no que foi verdadeiramente unha viaxe iniciático.

Nos días seguintes, parte dos produtos que deixamos en Tarragona foron levados por outros compas ata Castelló, Valencia e Albacete así como a outras poboacións de Catalunya.




O SENTIDO DA RUTA
Unir rexións mediante vínculos económicos e humanos foi o obxectivo plenamente satisfeito. Aínda que nesta ocasión a ruta non uniu algunhas cidades grandes intermedias (ben porque aínda non tiñan nada que ofrecer ás demais ou ben porque nesta primeira ocasión non manifestaron interese respecto diso) somos conscientes de que as relacións poden ir establecéndose espontaneamente, segundo vaia xurdindo a necesidade ou a idea de cooperar.

Empezamos por produtos de alimentación, hixiene e limpeza que cobren necesidades básicas e son fáciles de transportar. Con todo, en próximas rutas, cando dispoñamos de vehículos de maior capacidade, poderán incorporarse outro tipo de produtos como artesanía, roupa, ferramentas, compoñentes electrónicos, etc. de tamaño reducido que nestes momentos xa están dispoñibles tanto nos fairspots como nas tendas online.

“As rutas farán que moita mais xente acepte Faircoin e que a rede se expanda. Entón haberá novas produtoras e máis consumo local e máis intercambios”.

“A ruta foi unha realidade e un éxito. Ademais contribuíu a tecer rede. E que o consumo canto máis local mellor pero tendo en conta que hai cousas que poden determinar o consumo a certos km da súa produción asi como excendentes, produtos rexionais ou especiais, por camaraderia,…ou vivir nunha cidade por exemplo”.

“A fariña do trigo de por aquí (Catalunya) pois non é mala, pero como a de Galicia asegúroche que non. Entón se vén fariña de Galicia a Manresa pois será moi benvida”.

Pan elaborado en Manresa con fariña de Galiza moída nun muíño tradicional de pedra

Pan elaborado en Manresa con fariña de Galiza moída nun muíño tradicional de pedra

MELLORAS ORGANIZATIVAS
Estamos seguras de que as próximas rutas poderán xestionarse con maior dilixencia e efectividade porque estamos a desenvolver ferramentas administrativas en base a esta experiencia inicial. Grazas á inestimable e desinteresada axuda das compañeiras da cooperativa Komun.org cada nodo ou grupo participante dispoñerá dunha tenda virtual na que facer e organizar os pedidos das próximas rutas. Desta maneira, será moito máis fácil efectuar pagos e obter albaranes para a entrega en cada lugar. Isto aforrará moitísimo máis tempo do que foi empregado nesta ocasión para xestionar a ruta.

RUTAS SUSTENTABLES
Que unha ruta funcione depende da súa sustentabilidade. Hai moitas formas de logralo distribuíndo os recursos dunha maneira xusta. Nesta ocasión o vehículo foi xenerosamente cedido por un dos compañeiros participantes. Aínda que lóxico sería responder cunha achega para o combustible e o desgaste do vehículo, esta vez, os dous compañeiros que levaron a efecto esta ruta fixérono de maneira voluntaria. Tamén podería considerarse a posibilidade de pensar nunha retribución adecuada e xusta en futuras rutas regulares, de tal forma que podamos xerar un posto de traballo para quen o poida necesitar. Ata onde vimos unha ruta pode ser perfectamente un proxecto sustentable en base a diferentes achegas:

1.- A principal: as produtoras poden ofrecer descontos xa que moven cantidades importantes de produtos, coma se fose (o é, de feito) unha venda por xunto. Esa porcentaxe de desconto pode financiar perfectamente unha ruta. Segundo os nosos cálculos un 10% de desconto pode cubrir todos os gastos (combustible, desgaste do vehículo e achega para a persoa que fai de transportista) especialmente en rutas máis curtas. Nesta ocasión contamos con descontos do 5% nalgúns casos. Todos os datos serán publicados proximamente nun informe detallado  (en progreso).

2.- Os nodos de FairCoop poden completar os gastos proporcionalmente aos produtos solicitados grazas ás achegas que reciben trimestralmente desde FreedomCoop e que están destinadas a financiar as súas actividades. Obviamente, tamén poden contribuír a completar o orzamento de rutas de transporte.

3.- E se fose necesario, ao prezo final dos produtos tamén se lle pode sumar un 1% ó 2% (aínda que sempre preferiremos que ás familias ou consumidoras finais chéguenlles ao mesmo prezo de venda que as produtoras consideren xusto).

MEDIDAS ADICIONAIS DE SUSTENTABILIDADE
Estamos a considerar métodos adicionais para abaratar os custos de transporte, por exemplo:

– Moitos vehículos diesel poden funcionar perfectamente con aceite vexetal (ao 100% ou en parte) o cal é notoriamente máis barato que o gasoil. Temos mesmo un proxecto (desobediente, como nos gusta) para crear unha planta de reciclaxe de aceite que podería servir para encher o depósito dos vehículos.

– Colectivizar un vehículo. A furgoneta que utilizamos nesta ruta é un modelo antigo que custou 1500 euros. Ás veces gústanos imaxinar que poderiamos ter unha frota de furgonetas colectivizadas facendo rutas pola península, o cal non é nada utópico. Unha furgoneta (ou máis) ao servizo do común podería ser unha excelente idea xa que abarataría os custos ao non precisar compensar o desgaste dun vehículo privado. Simplemente utilizaríase ao longo da súa vida útil mantendo, iso si, un fondo para cubrir seguros, reparacións necesarias ou sancións no caso de producirse no cumprimento dunha tarefa para a comunidade.

A MOEDA
Todas as operacións con produtos realizáronse usando FairCoin. Ter claro o porqué é importante. Os nosos obxectivos están totalmente fóra da órbita capitalista. Utilizar moedas centralizadas e emitidas por Estados ou comunidades de Estados é inaceptable por diversas razóns éticas así que, na medida do posible, evitamos usar Euros. Vén ao caso citar algúns dos motivos:

O Euro é unha moeda centralizada cuxa emisión, circulante e control está en mans de intereses, ao noso xuízo, moi afastados das persoas comúns e correntes. O Euro baséase nunha ideoloxía capitalista que fomenta o empobrecimiento das persoas asalariadas especialmente e promove o “crecemento infinito”. Os Euros aforrados perden poder adquisitivo co tempo, obrigan a loitar constantemente por salarios dignos que contrarresten a inflación o cal, evidentemente, non se consegue satisfactoriamente debido a intereses de mercados e corporacións cuxas previsións de beneficios están moi por encima de quen constitúe verdadeiramente a forza de traballo. Os beneficios das empresas obrigatoriamente deben ser maiores ano tras ano para manter o poder adquisitivo de tales beneficios (crecemento infinito) o que fomenta a necesidade de incrementar a produción (a costa case sempre das traballadoras), aumentar as vendas promovendo o consumismo desmesurado e todo iso co impacto negativo sobre o medioambiente que é dabondo coñecido. O Euro non é unha moeda ética.

Por outra banda, as chamadas moedas sociais son unha boa opción pero adoitan estar limitadas a un ámbito xeográfico demasiado local, o cal non deixa de ser unha virtude pero faias inapropiadas para intercambios entre rexións ou, na maioría dos casos, para un aforro lícito en previsión de tempos difíciles.

FairCoin é unha moeda electrónica descentralizada con características de moeda social grazas á comunidade global que a utiliza e os valores éticos que sustentan dita comunidade. Ao mesmo tempo é unha moeda deflacionaria que permite o aforro e favorece o necesario decrecemento. É fácil de usar, segura e respectuosa coa privacidade. Por outra banda, en caso de necesidade, produtoras e comerciantes que aceptan FairCoin poden cambiar a Euros para cubrir gastos que non poden ser atendidos con FairCoin.

É certo que poderiamos utilizar outras moedas electrónicas descentralizadas ou crear unha para os nosos intercambios, o cal é hoxe bastante sinxelo. Pero, polo momento, decidimos apoiar FairCoin xa que ten unha interesante implantación, polo menos na península ibérica. Por exemplo, en Galiza contamos con non menos de 44 comercios e produtoras ademais de numerosas persoas que xa a utilizan. Noutras rexións, particularmente aquelas con as que creamos vínculos, tamén está a se usar de forma crecente. A moeda é unha ferramenta que fai máis sinxelos os intercambios comerciais. É verdade que non é absolutamente necesaria. Poderiamos usar un sistema de intercambio sen moeda a base de sumas e restas (debe e haber) como unha sorte de troco entre pares. Pero non cabe dúbida de que unha moeda como representación e reserva de valor ten a súa utilidade e facilita as relacións económicas.

PRÓXIMOS OBXECTIVOS
Esta exitosa experiencia que levamos a cabo realizando unha ruta longa sentou as bases para establecer intercambios nunha biorrexión e conectala a outras. O próximo paso será establecer rutas periódicas no “corredor atlántico” unindo poboacións de Galiza e o norte de Portugal o cal, agora, parece unha formulación moito máis sinxela. Co fin de facilitar estes intercambios comezaremos creando puntos de depósito, distribución e recollida de produtos (Fairspots) que son simplemente locais nos que ter un stock de produtos listos para ser adquiridos por cooperativistas e que tamén poidan ser distribuídos desde alí a outros puntos. As rutas levaránse a efecto en canto o volume de produtos a transportar fáganas sustentables e así lograr operar coa periodicidade necesaria. As rutas máis curtas poden conectarse entre si cando se vexa necesario para unir diferentes rexións e establecer vínculos. O resto de nodos participantes tamén está a desenvolver os seus propios proxectos, o que fai que esta primeira e marabillosa iniciativa estea a cobrar aínda un maior sentido.

AGRADECEMENTOS
– Nodos e subnodos ibéricos: Galiza, Asturies, Aragón, Manresa, Tarragona, Valencia e Albacete.
– Cooperativa Komun.org que proporcionou ferramentas de xestión e envorcouse neste proxecto.
A Descapitalizadora  (Tarragona)
The Rossinyol Collective Project
Forn de pa Coma
Cámping Lles Esplanes
– Xarli, gran cicerone e mellor compañeiro.
FairCoop, pola inspiración.

Este artigo tamén se publicou noutros idiomas en: 
Forum FairCoop: casteláninglés